Lakabi Mai Haɗawa da Kula da Bangaranci
Sanya lakabi (annotation) hukunci ne na ɗan adam, kuma hukunce-hukuncen ɗan adam suna ɗauke da asali da yanayin mutumin da ke yin su. Wanda ya sanya lakabi a kan rumbun bayanai (dataset) shi ke tsara abin da rumbun bayanan ke cewa, don haka haɗawa da kowa da kuma kula da bangaranci (bias-awareness) ba abubuwa ne na zaɓi ba. Suna daga cikin hanyoyin samun ingantattun bayanai.
Dalilin da ya sa asalin mai sanya lakabi ke tsara bayanai
Mai sanya lakabi (annotator) yana karanta kowane abu ne ta hanyar lafazin harshensa, yankinsa, jinsinsa, shekarunsa, da kuma irin rayuwar da ya yi. A ayyukan da suka shafi gaskiyar abu, wannan tasirin ba shi da yawa, amma a ayyukan da suka danganci ra'ayi waɗanda suka fi yawa a ayyukan harsunan Afirka, kamar gane ra'ayi (sentiment), cin mutunci, yanayin zuciya (emotion), da habaici (sarcasm), tasirin yana da matuƙar girma. Furucin da ya zama ruwan dare a wata al'umma yana iya zama zagi a wata, kuma yanayin maganar da wani zamani ke gani a matsayin girmamawa, wani zamanin yana iya ganinsa a matsayin rashin kulawa. Idan rukunin mutane guda ɗaya ne suka sanya lakabi a kan dukkan rumbun bayanan, fahimtarsu ita ce za ta zama "gaskiya" a hukumance, kuma duk wani ƙirar kwamfuta (model) da aka horar a kan bayanan zai gadi wannan ƙarancin hangen nesa. Saboda haka, samun bambance-bambance a tsakanin masu sanya lakabi ba kawai batun adalci ba ne. Shi ne abin da ke sa lakabin ya wakilci masu magana da harshen da aka yi bayanan dominsu.
Ɗauki ma'aikata masu bambancin asali, da gangan
Gina rukunin masu sanya lakabi ta yadda zai nuna ainihin al'ummar da ke da harshen, ta fuskar jinsi, shekaru, da kuma musamman karin harshe da yanki. Guji dogaro da duk wani rukuni da ya fi sauƙin samuwa, kamar ɗaliban jami'a a babban birni, alhali ana magana da harshen a wurare da suka fi haka faɗi. Saka masu magana da harshe a matsayin harshensu na asali (native speakers) shi ne tushe, saboda masu magana da harshe na asali suna gane bayanan karin harshe da azanci waɗanda baƙi ba za su gane ba, kuma an gina rumbun bayanan Afirka mafi ƙarfi ta hanyar ɗaukar masu magana da harshe na asali daga sassa daban-daban na al'ummomin da abin ya shafa maimakon daga wani rukuni ɗaya mai sauƙin samuwa (Adelani et al., 2022; Muhammad et al., 2023).
Yi rikodin bayanan asalin mai sanya lakabi, tare da amincewa
A inda ya dace da ƙa'idojin ɗa'a kuma aka amince, yi rikodin muhimman bayanai da aka ɓoye sunayen masu su (anonymised information) game da kowane mai sanya lakabi, kamar asalin harshe, yanki, da ƙwarewar da ta dace. Wannan bayanan na asali (metadata) yana da amfani guda biyu. Yana ba ka damar bincika daga baya ko lakabin ya rabu ne bisa ga rukunin al'umma, wanda hakan ita ce hanyar da za ka gano bangaranci maimakon yin hasashe. Hakanan yana ba da damar yin amfani da tsarin duba ra'ayoyi daban-daban (perspectivist approach), tunda za ka iya kiyayewa da kuma nazarin fahimta daban-daban ne kawai idan ka san wanda ya yi kowane lakabi. Tattara abin da kake buƙata kawai, ɓoye sunayen masu su, kuma ka kula da shi a ƙarƙashin sharuɗɗan amincewa da sirri iri ɗaya kamar sauran bayanan (duba Kula da Bayanai).
Gina wayar da kan jama'a, kuma ka saka al'umma
Horar da masu sanya lakabi don su lura da bangarancinsu na al'ada da na kansu, ta amfani da misalai guda biyu na lakabi mai bangaranci da wanda ba shi da bangaranci, kuma ka jaddada cewa burin shi ne a bi ƙa'idar yadda ya kamata maimakon ƙaƙaba hukuncin kashin kai. Kula da bangaranci ba abu ne da ake yi sau ɗaya a wuce ba. Dabi'a ce da ake kiyayewa ta hanyar daidaitawa da kuma bayar da shawarwari (feedback). A ƙarƙashin duk wannan akwai sa hannun al'umma. Saka al'ummomin da ake sanya lakabi a kan harshensu, yin amfani da ilimin masu magana da harshe na asali, da kuma mutunta al'adun al'umma, aiki ne mai inganci kuma na ɗa'a, kuma yana bin ƙa'idar da ke cewa al'umma ya kamata ta kasance da iko a kan bayanan da suka shafeta (Carroll et al., 2020). Sanya lakabi mai haɗawa da kowa da kuma kyakkyawan shugabanci sadaukarwa ce guda ɗaya da ake kallo daga fuskoki biyu.
